طبیعت
آنچه از طبیعت میبینم
سنجد
اكثر افراد ارزش سنجد را در داشتن حرف سين و عضويت در هيات سفره هفتسين ميدانند. البته اين ميوه ريز نقش و نارنجي رنگ مثل ساير اعضاي سفره هفتسين تا پايان عيد در ظرف خود دست نخورده باقي ميماند و آخر هم، مانند سنگ، سفت و دندانشكن ميشود و بعد از روز 13فروردين راهي سطل آشغال يا كابينت ميشود كه باز هم به همان سرنوشت شوم دچار ميشود.
زمانهاي گذشته سنجد ارزش بيشتري داشت و آنقدر طرفدارانش زياد بود كه علاوه بر سر سفره هفتسين در سبد غذايي مردم نيز براي خود جايي داشت.
امروزه بيشتر ما تنها در سفره هفتسين براي همينميوه جايي مقرر كردهايم كه چه بسا ممكن است در طي ساليان بعد همين يك ذره جا هم ديگر به او تعلق نگيرد!اما شايد اگر خواص سنجد را بدانيد، ديگر حتي كمترين بياهميتي را نسبت به آن روا نداريد. پس در اين قسمت براي آشنايي بيشتر در مورد درخت سنجد و خواص آن به معرفي سنجد يا «Elaegnusan gastifolial» ميپردازيم.
درخت سنجدطبق مطالعات صورت گرفته به طور كلي سه نوع درخت سنجد در دنيا وجود دارد كه دو نوع هلاگنوس و هيپوفار در ايران موجود است. درخت سنجد به صورت درختچههاي بزرگ يا كوچك ديده ميشود. در منطقه آذربايجان سنجد را با دو نام قندي و تسبيحي مي شناسند كه نوع قندي آن مطلوب و خوشمزه تر مي باشد.
گلهاي آن كوچك، زردرنگ و معطر با عطري قوي است كه گاهي اوقات براي افراد حساسيت ايجاد ميكند.
ميوه آن به شكل زيتون و گوشتي است و از سه قسمت پوسته به رنگ نارنجي، گوشت آن سفيد پرزدار و هسته چوبي تشكيل شده كه هر كدام از آنها داراي خواص دارويي و صنعتي است.
امروز از درخت سنجد و ميوه آن در صنايع غذايي، بهداشتي، دارويي، صنايع چوبي و عطرسازي استفاده ميشود.
كاربرد صنعتي :
از پوست درخت سنجد يك ماده شيميايي- دارويي مهم به نام تتراهيدروآرمور ومتيل و از برگ آن آلكانوييد كه در صنايع داروسازي كاربرد دارد، استخراج ميشود.
اسانس گل سنجد نيز در صنايع داروسازي و آرايشي و عطرسازي كاربرد فراوان دارد.
ریشه درخت سنجد را اگر قطع كنند شیره زیادی از آن خارج میشود كه در قدیم برای معطر كردن و شستشوی البسه و بدن بسیار كاربرد داشته است.
خواص سنجد:
. بهترین اثر سنجد رفع كمبود ویتامین C در بدن بوده و خوردن آن انسان را از ابتلا به امراض عفونی حفظ مینماید.
اگر آرد و هسته ميوه سنجد با هم آسياب شوند، مصرف خوراكي آن، بيماري آرتروز را درمان ميكند زيرافلاونوئیدهای موجود در سنجد به شل كردن عضلات كمك میكنند از اینرو، مصرف سنجد برای افرادی كه از دردهای عضلانی و مفصلی رنج میبرند، میتواند مفید باشد. اين تركيب براي درمان اسهال و زخممعده نيز بسيار مفيد است.
مقدار خوراك میوه آن 50 دانه میباشد و از گل آن عرقی تهیه میكنند كه از این عرق علاوه بر خواص قابل توجه، برای تقویت و بلند كردن موی سر زنان استفاده میگردد كه به صورت خوراكی و ضمادی كاربرد دارد. این میوه منبع سرشار ویتامینC و E و رنگدانه كاروتن است كه همگی خاصیت آنتیاكسیدانی قوی دارند. تركیبات فلاونوئیدی و اسیدهای چرب موجود در سنجد نظیر اسیدلینولئیك و لینولنیك و همچنین سیتوسترولهای آن خاصیت ضدالتهابی دارند.
سنجد مثل زالزالك و ازگیل ضداسهال و قابض است و دارای مقدار زیادی ویتامینK میباشد. مصرف آن در درمان اسهال خونی با منشاء آمیبی و دفع كرم بسیار توصیه میشود و تحقیقات انجام شده، نشان داده مصرف میوه و پودر هسته سنجد در درمان التهابهای حاد و مزمن موثر است و برخی مطالعات حاكی از آن است كه سنجد خاصیت تبزدایی دارد.
این میوه با افزایش آستانه احساس درد، خاصیت ضددرد خود را اعمال میكند.
سنجد از نظر املاح غنی بوده، كلیهها را گرم میكند و ادرار را زیاد كرده و مانع نرمی استخوان میشود.
سنجد بادشكن و مقوی قلب بوده و ضد یرقان و استسقاء میباشد و سردرد را تسكین میدهد.
بوییدن گل سنجد برای اشخاص فلج و لقوهای مفید است و چنانچه برگ آن را روی دمل بگذارید باعث رسیدن آن شده، چرك را از بین میبرد و زخم آن را التیام میدهد. اگر برگ تازه آن در دسترس نباشد از برگ خشك شده آن هم میتوان استفاده كرد.
ميوه سنجد طبق نظر حكماي طب سنتي طبيعتي سرد و خشك دارد و براي سرفههاي گرم مفيد و آثار تقويتكننده و فرحبخش دارد. اين ميوه همچنين صفرا را قلع و قمع كرده و قي و آشفتگي را تسكين ميبخشد.
در هند از روغن هسته سنجد، شربت غليظي درست ميكنند كه در هنگام التهاب غشاهاي مخاطي همراه با تشرحمانند موارد زكام و همچنين در موارد عفونتهاي برونشها مصرف ميكنند.
در اسپانيا نيز از شيره گل سنجد براي قطع تبهاي مهلك و خطرناك استفاده ميشود.گل سنجد گرم، خشك و معطر است (مقدار خوراك از آن پنجگرم است) كه به صورت دمكرده يا جوشانده مصرف ميشود.جوشانده يا دمكرده گل سنجد براي بيماريهايي مانند فلج، كزاز و قلب و نيز تقويت معده و كبد، برطرف كردن زخمهاي ريوي و تنگي نفس، نفخ و يرقان مفيد است.به طور كلي در قسمت ميان بر سنجد (آردي شكل) دو نوع قند گلوكز و فروكتوز و هفت نوع چربي اشباع شده و اشباع نشده وجود دارد و نيز در قسمت درون بر (هسته چوبي) 17 نوع آمينو اسيد و مقداري پروتئين وجود دارد كه هريك از اين آمينواسيدها خواص دارويي بسيار مفيدي دارند.
سنجد در مناطق مختلف ايران به نامهاي مختلفي خوانده ميشود. مثلا در كردستان آن را «سرين چك»، در آذربايجان «ايده، ايكده»، در اطراف تهران «پستانك» و در اصفهان «غبيده بادام» گفته ميشود. در كتب سنتي نيز از سنجد با نامهاي «چوبدانه، بل، نقد» ياد شده است.
توجه:
سنجد برای اشخاصی كه معده خشك داشته یا دچار یبوست هستند، مضر است.
همچنین كسانی كه مشكل سوءهاضمه دارند باید در خوردن آن احتیاط كنند.
| Design By : Pars Skin |
موفق و پيروز باشيد:)
