مشخصات عمومی

به  با نام علمی Cydonia oblonga از میوه های دانه دار متعلق به تیره وردسانان (Rosaceae) و زیر تیره سیبیان (Pomoidae) می باشد که قسمت خوراکی میوه شان، نهنج رشد کرده گل است که تخمدان را در بر گرفته است.

درخت به ، درخت کوچکي است به ارتفاع حد اکثر پنج متر که شبيه درخت سيب است، ميوه اش به رنگ زرد ، آبدار و درشت تر از سيب است و در فصل پائيز مي رسد به ، داراي بويي مطبوع، وطعمي گوارا است، تخم ميوهء به را بهدانه مي گويند که داراي مادهء لعابي است که اثر درماني دارد که به نامهاي :بهي، آبي، توج نيز گفته شده است و بهترين به ايران ، در اصفهان پرورش مي یابد . «در جنس به ،تنهايک گونه وجود دارد، درخت به مي تواند تا  50 سال عمر کند واز 5-3سالگي ميوه توليد کند،در ايران 10رقم مختلف شناخته شده که مهمترين آنها عبارتند از: مظاهري،حاجي رفيعي،گورتون شمس،که همگي متعلق به ناحيهء اصفهان مي باشند،ونيشابور نيز يک رقم مهم دارد.»

قسمتهاي مورد استفادهء درخت به عبارتند از: برگ، ميوه و دانهء ميوه (بهدانه)

به ، به صورت خام، پخته ، شربت، مربا ،... وجوشانده مصرف ميکنند که براي تقويت قلب واعصاب موثر ميباشد.

تركيبات شيميايي:

در 100 گرم ميوه به مواد زير مواد زير وجود است :

آب                           83 گرم

مواد قندي                  10 گرم

مواد نشاسته اي           5 گرم

كلسيم                     10 ميلي گرم

فسفر                       17 ميلي گرم

آهن                       0/8 ميلي گرم

پتاسيم                  195 ميلي گرم

سديم                    5 ميلي گرم

ويتامين آ               40 واحد

ويتامين ث            15 ميلي گرم

ويتامين ب 1         0/02 ميلي گرم

ويتامين ب 2        0/03 ميلي گرم

ويتامين ب 3       0/2 ميلي گرم


خواص دارویی

در مورد به و خواص آن احادیثی از ائمه آمده که عبارتند از:

1- کسي که سه روز ناشتا به بخورد،ذهن او صاف وحلم و علم او بسيار ميشود واز مکر شيطان و شيطانيان محفوظ مي ماند.

                                                                                       رسول گرامي اسلام(ص)

2- به قوه بينايي را زياد ميکند ومحبت در قلب ايجاد مينمايد و اگر زن آبستن به بخورد فرزندانش نيکو(زيباو شجاع) متولد مي شوند

                                                                                       رسول گرامي اسلام (ص)

3- به دل را شاد و با نشاط ، شخص بخيل را سخاوتمند و آدم ترسو را دلير مي کند.

                                                                                      امام صادق (ع)

4- خوردن به ، براي ضعف قلب بسيار مفيد است ومعده را پاک مي کند وذهن را روشني ميبخشد وآدم  ترسو را شجاع مي کند .

                                                                                      امام علي (ع)

5- کسي که در حال گرسنگي (ناشتا)به بخورد،آب(نطفهء) او پاک وفرزند او نيکو مي شود.

                                                                                      امام صادق (ع)

6- به غم واندوه را از بين مي برد.

                                                                                     امام صادق(ع)

7- به ميوه اي سر شار از تانن است که در معالجهء اسهال وورم رودهء بزرگ خيلي موثر است. به اين منظور مي توان 50تا40گرم به،را خرد کرده ومدت 15دقيقه در يک ليتر آب جوشانده و مصرف کنيد.

8- بهدانه، ورم معده را معالجه مي کند ،به اين منظور بايد چهار گرم بهدانه را در صد وبيست گرم آب بخيسانيدوسپس آن را آنقدر بهم بزنيد تامايعي بشکل سفيدهءتخم مرغ بدست آيد،وپس از آن هر وقت تمايل داشتيد مصرف کنيد.

9- جوشاندهء برگ درخت به ، بيخوابي را درمان مي کند،به اين منظور بايد يک مشت برگهاي تازه و نو رستهء برگ به را به مدت ده دقيقه در يک ليتر آب جوش بريزيم تا دم بکشد، وپس از صاف کردن آن را با شکوفهء نارنج ... يا عسل شيرين کنيد وقبل از خواب ،دو قاشق سوپخوري از آن بنوشيد.

10- جوشاندهء برگ به (به روشي که گفته شد)بهترين راه درمان عصبانيت است.

11- لعابي که از خيس کردن چهار گرم  به دانه بدست مي آيد علاوه بر معالجهء گلو درد، تسکين سرفه، براي آرايش موي سر و آهار پارچه نيز بکار ميرود.

12- اگر به را قطعه قطعه کنيد ودر آب بجوشانند، جوشاندهء مقوي بدست مي آيد که در عين حال قابض است ودر مواردي که عمل هضم به زحمت صورت ميگيرد مصرف مي گردد.

13- جوشاندهء فوق در معالجهء اسهال هاي سبک که بر اثر بيحالي وتنبلي روده ها پیدا مي شود و همچنين براي معده  وروده ها فوق العاده فايده دارد.

14- اگر آب به را بگيريد و هم وزن آن شکر( توجه کنید که در 70 - 80 سال قبل شکر طبیعی ،نه صنعتی  مصرف درمانی  داشته ) اضافه نمائيد و بجوشانيد تا به قوام آيد شيره اي به وجود مي آيد که در معالجهء ورم شديد امعاء بسيار موثر است.

15- چنانچه دم کردهء 30گرم شکوفهء به (تازه يا خشک کردهء آن)را در يک ليتر آب با عرق بهار نارنج مخلوط کنند وبنوشند، خواب عميق و راحتي به دنبال خواهد داشت.

16- به داراي ويتامين A(آ) است که در تجديد جواني نقش دارد و همچنين داراي ويتامين B(ب) ميباشد که در تعادل اعصاب مهم است.

17- به طبيعتي معتدل دارد و خوردن آن افسردگي و وسواس را از بين ميبرد و نشاط آور است.

18- به براي تقويت اعمال معده مفيد است.

19- خوردن به اختلاط خوني، خونريزي هاي بواسيري و رحمي را معالجه ميکند.

20- خوردن به و فراوده هاي آن مانع انداختن جنين زنها ميشود.(باعث تقويت رحم مي شود)

21- خوردن به و فرآورده هاي آن ، ميل به خاک و گل خوردن را بر طرف مي کند.

22- خوردن به، عرق بدن را خوشبو مي کند.

23- بهدانه براي درمان سرفه،خشونت حلق، رفع عطش، حرارت معده،رفع سوزش دهان وزبان،رفع گرفتگي صدا مفيد است لذا بايد 30 گرم بهدانه را در نيم ليتر آب جوشاند، صبح و ظهر وشب يک استکان  ميل نمود وبراي سوزش زبان مدتي آن را در دهان نگه داشت.

24- اگر 100تا 150گرم بهدانه را در يک ليتر آب بجوشانيد و روزي چند مرتبه بر پوست بماليد براي درمان سوختگي ، سرما زدگي بر طرف کردن انواع ترک ،لب و...مفيد است.

25- اگر گرد سوخته کرک به را بر روي زخم قرار دهند خونريزي را بند مي آورد.

26- براي پانسمان زخمهاي سطحي بدن يا شستشوي چشم درهنگام چشم درد مي توان از محلول غليظ جوشاندهء برگ درخت به استفاده نمود.

27- خوردن روغن به (آب به +نصف مقدار آب به روغن زيتون را بجوشانيد) براي درمان اسهال مزمن، خلط خوني، ورم کبد، زخم معده و روده مفيد است.

28- مالش روغن به بر بدن براي درمان جرب( گال=بيماري پوستي انگلي واگير دار توام با خارش) و شورهء سر،شپش بدن،سوزش دهان ودستگاه تناسلي زنانه مفيد است.

29- جويدن بهدانه کندي دندان را بر طرف ميکند.

30- شربت به ليمو ،حرارت بدن را فرو مي نشاند.(براي تهيه شربت به ليمو بايد 250گرم آب به را مخلوط با سرکه و آب ليموي صاف وگلاب هر يک بمقدار 150گرم بهمراه مقداري قند بجوشانيد تا بقوام آید .

خواص به دانه

1- لعاب به دانه را روي زخم ها و سوختگي ها بگذاريد تا باعث شفاي سريع آنها شود .

2-ضد تب است .

3-اسهال خوني و ساده را درمان مي كند .

4- براي درمان جراحات گلو موثر است .

5-سرفه را برطرف مي كند .

6- براي درمان تورم هاي داخلي بدن مفيد است .

7-براي التيام ترك پوست دست وبدن ، نوك پستان ، لب و بواسير لعاب به دانه را روي موضع بماليد .

8-براي درمان خشكي زبان و دهان مفيد است .

9-آفتاب زدگي را با ماليدن لعاب به دانه بر روي پوست درمان كنيد .

10-جويدن به دانه براي تقويت نيروي جنسي مفيد است .

خواص  دم كرده گل و شكوفه به

1-سردرد را برطرف مي كند.

2- مقوي معده است .

3-سينه را صاف و تقويت مي كند.

4-سرفه كودكان را برطرف مي سازد .

5-براي درمان بي خوابي دم كرده گل را با آّب بهار نارنج مخلوط كرده و قبل از رفتن به رختخواب بنوشيد .

خواص روغن به

1)براي برطرف كردن زنگ زدن در گوش مفيد است

2)سرگيجه را برطف مي كند

3)براي مداواي زخم هاي دهان مفيد است .

4)خونريزي ريوي را درمان مي كند .

5)اسهال مزمن را برطرف مي كند.

6)دوست كبد است و روم كبد را رفع مي كند .

7)زخم روده ها را درمان مي كند .

خواص برگ وشاخه هاي به

1)جوشانده برگ درخت به ورم چشم را مداوا مي كند .

2)زخم ها را با جوشانده برگ به بشوئيد .

3)قابض است .

4)ضماد برگ درخت به براي ورم چشم مفيد است .

طرز استفاده:

1) شيره به : 50 گرم به را خرد كرده با 50 گرم عسل يا شكر مخلوط كنيد و در يك ليتر آب جوش بريزيد و آنرا روي چراغ گذاشته تا بجوشد و حجم آن به نصف تقليل يابد .

2) شراب به : 50 رگم به خورد شده را در يك ليتر شراب ريخته و بگذاريد دو هفته بماند و سپس از آن استفاده كنيد .

3)جوشانده دانه به : 30 گرم به دانه را در يك ليتر آب جوش ريخته و آنقدر بجوشانيد تا بصورت ژله در آيد .

4)جوشانده برگ درخت به : 30گرم برگ درخت به را در يك ليتر آبجوش ريخته و مدت چند دقيقه بجوشانيد .

5)دم كرده گل به : 30 گرم گل به را در يك ليتر آبجوش ريخته و بمدت پنج دقيقه بگذاريد تا دم بكشد .

6)لوسيون پوست به : ايو لوسيون براي از بين بردن چين و چروكهاي پوست از هر كرم ديگري موثر تر است .

7)روغن به : به را تكه تكه كرده و بپزيد سپس آب آنرا بگيريد و با دو برابر وزن آن روغن زيتون مخلوط كرده و آنقدر بجوشانيد تا تمام آب آن بخار شود و فقط روغن باقي بماند البته قدت كنيد كه روغن نسوزد .
مضرات :

خوردن به بصورت خام خوب نيست و مضر مي باشد زيرا به خام رگهاي بدن را مسدود مي سازد و چون گرم است براي كسانيكه گرم مزاجند خوب نيست .

تذکر

* کرک يا پرزي که روي به ميباشد،هضمش سنگين است و براي حلق و صدا بسيار مضر مي باشد،لذا بايد قبل از خوردن به پرزها ي روي آن را پاک نمود